Με την επιµέλεια του Πανελληνίου Συλλόγου ∆ιαιτολόγων – ∆ιατροφολόγων

Μαστίχα Χίου-∆ίνει γεύση στην υγεία και τη ζωή... 

Πέτσιος ∆ηµήτριος Κλινικός ∆ιαιτολόγος-∆ιατροφολόγος

Οι πρώτες αναφορές γύρω από το µαστιχόδενδρο και τη µαστίχα Χίου εντοπίζονται στην αρχαιότητα και ουσιαστικά προέρχονται από τον Ηρόδοτο (484-420 π.Χ.), ο οποίος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στην αρχαία Ελλάδα µασούσαν το αποξηραµένο ρητινώδες υγρό που ρέει από το φλοιό του µαστιχόδενδρου. Σε ιατρικά κείµενα της ύστερης αρχαιότητας συναντάται πληθώρα ιατρικών συνταγών µε κύριο συστατικό τη µαστίχα, την οποία θεωρούσαν ευεργετική για την ανθρώπινη υγεία και της απέδιδαν πολλές ιδιότητες.


 Συνήθως τη χρησιµοποιούσαν σε συνδυασµό µε άλλα φυσικά υλικά για τη θεραπεία πλήθους ασθενειών. Πράγµατι, λόγω της ισχυρής αντιφλεγµωνόδους δράσης του ελεανολικού και ολεανολικού οξέος (3-οξοτριτερπένιο), η µαστίχα δρα επουλωτικά λύοντας τις φλεγµονές συγκεκριµένων οργάνων ξεκινώντας από περιοδοντίτιδες, οισοφαγίτιδες, γαστρίτιδες, δωδεκαδακτυλικό έλκος µέχρι τις κολίτιδες και τις αιµορροΐδες. Επίσης, αποτρέπει την στασιµότητα στις περιοχές αυτές, εµποδίζοντας την εµφάνιση συµπτωµάτων όπως δυσπεψία ή τυµπανισµός. 

Επιπρόσθετα, η πέψη διευκολύνεται από την αντανακλαστική έκκριση σιέλου και γαστρικού υγρού κατά το µάσηµα της µαστίχας. Είναι γεγονός πως η µαστίχα χρησιµοποιείται ακόµα και σήµερα για την αποσκλήρυνση όγκων στον πρωκτό, στο στήθος, στο ήπαρ, στις παρωτίδες, στον σπλήνα, στο στοµάχι, στο έντερο και στον οισοφάγο, ακόµα και για διάρροιες των παιδιών. Επιπρόσθετα, θεωρείται αναλγητική, αντιβηχική, ορεξιογόνος, αφροδισιακή, στυπτική, ερυθροποιητική, διουρητική, αποχρεµπτική και αιµοστατική. 


Η µαστίχα µνηµονεύεται ως το παραδοσιακό αντίδοτο έναντι αποστηµάτων, ακµής, καρκίνου, έλκους και καρκινωµάτων, κακοήθους φλύκταινας, καρδιοδυνίας, κονδυλώµατος, ατονίας, ουλίτιδας, δυσοσµίας του στόµατος, λευκόρροιας, µαστίτιδας, φυµάτων και αθηροσκλήρωσης. Πρόσφατες µελέτες ιατρών του πανεπιστηµίου του Νότιγχαµ αναφέρουν ότι ακόµα και σε ελάχιστες δόσεις (1 mg ηµέρα για 2 εβδοµάδες), η µαστίχα µπορεί να θεραπεύσει το πεπτικό έλκος, για το οποίο ευθύνεται το βακτήριο Helicobacter Pylori, λόγω της αντιµικροβιακής της δράσης, ενώ σηµαντική είναι και η επίδρασή της στη λειτουργία του ήπατος, καθώς ενεργοποιεί την αποτοξινωτική του δραστηριότητα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο απορροφάται η χοληστερόλη, της οποίας η συγκέντρωση στο αίµα µειώνεται, µε συνέπεια την ελάττωση του κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων. 
Ακόµα, αναφέρονται και διουρητικές ιδιότητες, ενώ σηµαντική είναι και η αναστολή της σύνθεσης λευκοτριενίων από τη δράση της µαστίχας. Άλλη σύγχρονη επιστηµονική έρευνα που οδήγησε στην αποµόνωση και ταυτοποίηση του ουρσολικού και ολεανολικού οξέος, αποκάλυψε και επιβεβαίωσε ότι πολλές από τις φαρµακευτικές δράσεις της µαστίχας, όπως η αντικαρκινική,ηπατοπροστατευτική, αντιφλεγµονώδης, αντιελκώδης, αντιµικροβιακή (έναντι πλήθους παθογόνων µικροοργανισµών όπως σταφυλόκοκκων και σαλµονέλας), αντι- υπερλιπιδαιµική και αντι-ιική της δράση, µπορούν να αποδοθούν κυρίως στο ουρσολικό οξύ, αλλά και στο ισοµερές του, ολεανολικό οξύ.

 Η δεύτερη πιο συνηθισµένη χρήση της µαστίχας συνδέεται µε την υγεία της στοµατικής κοιλότητας. Είναι κατάλληλη για την παρασκευή οδοντόκρεµας, πρόσφερε καθαρή αναπνοή και εκλύει την περιττή υγρασία του στόµατος. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί πως η προσθήκη φυσικής µαστίχας Χίου σε οδοντόκρεµες, διαλύµατα πλύσης και αποσµητικά στόµατος οδηγεί στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήµατος των ιστών µεταξύ των δοντιών και των ούλων, δρώντας έτσι ενάντια 



στο σχηµατισµό πλάκας και άλλων περιοδοντικών παθήσεων. 
Ο µηχανισµός δράσης περιλαµβάνει την αντίδραση των συστατικών της µαστίχας µε τους πολυµορφικούς πυρήνες των κυττάρων στην περιοχή της στοµατικής κοιλότητας, προκαλώντας τη συσσώρευση λευκών αιµοσφαιρίων . Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η µαστίχα χρησιµοποιούνταν και για καλλωπισµό. Λειτουργούσε σαν αντηλιακό έναντι των εγκαυµάτων από την έκθεση στον ήλιο, ενώ αποτελούσε κύριο συστατικό στην παραγωγή σαπουνιού και κρέµας οµορφιάς. Στη σύγχρονη κοσµετολογία, το µαστιχέλαιο, λόγω του ουρσολικού οξέος και του ισοµερούς του, ολεανολικού οξέος, χρησιµοποιείται σε σκευάσµατα που προορίζονται για την ενίσχυση της τριχοφυίας και την προστασία από ερεθισµούς του τριχωτού της κεφαλής. Επιπλέον, οι εταιρείες καλλυντικών και αρωµάτων χρησιµοποιούν το µαστιχέλαιο, σαν αιθέριο έλαιο που είναι, στην παρασκευή αρωµάτων και κρεµών προσώπου, καθώς το ουρσολικό οξύ, µεταξύ των άλλων, αποκαθιστά τις δοµές κολλαγόνου και την ελαστικότητα του δέρµατος, µειώνοντας έτσι το χρόνο γήρανσης του. 

Ακόµα, η µαστίχα χρησιµοποιείται στη ζαχαροπλαστική ως πρόσθετη ύλη στην παρασκευή µεγάλου αριθµού γλυκών, ζαχαρωτών και αρωµατικών αρτοσκευασµάτων, ενώ στη µαγειρική προσδίδει διακριτικό άρωµα στο κρέας, το τυρί ή και ως µπαχαρικό. Στην ποτοποιία, χρησιµεύει στην παρασκευή λικέρ και ούζου, καθώς µε την προσθήκη µαστίχας το ποτό αποκτά το άρωµα της και περιορίζεται η βλαπτική δράση της αλκοόλης. 

Τέλος, η µαστίχα αποτελεί ιδανικό συντηρητικό τροφίµων, καθώς εµποδίζει την ανάπτυξη βλαβερών µικροοργανισµών σε αυτά, όπως Salmonella enteritidis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas fragi, Candida albicans κ.α.. Η βιολογική δράση της µαστίχας Χίου έχει εκτιµηθεί σε έρευνες in vitro σχετικές µε την ικανότητα αναστολής της οξείδωσης της LDL (κακή χοληστερόλη), όπου και παρουσιάζει τη µεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση σε σχέση µε άλλες ρητίνες και κόµµεα, άρα και µεγαλύτερη προστασία του καρδιαγγειακού συστήµατος. Η ρητίνη της µαστίχας Χίου περιέχει αξιόλογες ποσότητες διαφόρων πολυφαινολών σε σχέση µε άλλα φυσικά προϊόντα, που σε συνδυασµό µε τα υπόλοιπα συστατικά της (π.χ. τριτερπενοειδή) αποκτά ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες.
 Μεταξύ των ιδιοτήτων αυτών, σηµαντικό ρόλο παίζει η γενικότερη αντιοξειδωτική της δράση. 

1. Αντιοξειδωτική δράση. Προστασία της LDL (κακή χοληστερόλη), από οξείδωση που οδηγεί στη µείωση αποτιθέµενης χοληστερόλης στους ιστούς και επακόλουθα στην ελάττωση του ρυθµού παραγωγής αθηρωµατικής πλάκας, µειώνοντας έτσι τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιοπαθειών, αλλά και ορισµένων µορφών καρκίνου. Επιπλέον, οι πολυφαινόλες παρουσιάζουν κι άλλες προστατευτικές- φυσιολογικές δράσεις, ευεργετικές για την υγεία, οι κυριότερες από τις οποίες συνοψίζονται ως εξής: 2. Μείωση των επιπέδων σακχάρου και χοληστερόλης στο αίµα. 
3. Προστασία επιθηλιακών κυττάρων του αναπνευστικού συστήµατος. 
4. Αύξηση των επίπεδων της HDL (καλή χοληστερόλη) και µείωση των επίπεδων της LDL (κακή χοληστερόλη). 
5. Aντικαρκινική δράση (στο παχύ έντερο, απόπτωση καρκινικών κυττάρων). 
6. Αντιµικροβιακή και αντιβακτηριακή δράση. 
7. Αντιαλλεργικές ιδιότητες (παρεµπόδιση συσσώρευσης αιµοπεταλίων).

Συνοψίζοντας, θα λέγαµε πως η καθηµερινή µάσηση µαστίχας Χίου, κυρίως στην ακατέργαστη µορφή της (κρύσταλλοι ή «δάκρυα» µαστίχας), αλλά και µε τη µορφή σκόνης, κουφέτων (τσίχλας) ή µαστιχέλαιου, πέραν της ωραίας φυσικής γεύσης και φρεσκάδας που αποδίδει, έχει σηµαντικά αποτελέσµατα στην προστασία και στη διατήρηση της υγείας µας, µέσω ποικίλων επιδράσεων στον οργανισµό µας. Τέλος, γίνεται αντιληπτό πως η µαστίχα Χίου αποτελεί προϊόν µοναδικό, τόσο για τις ιδιότητες της όσο και για την αποκλειστική προέλευση της, καθώς το µαστιχόδενδρο ευδοκιµεί µόνο στο νησί της Χίου. 

slideshare.net

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου